کـد خبـر : 18601
تـاریخ انتـشـار : ۳۰ بهمن ۱۳۹۶
سـاعـت انتـشـار : ۹:۵۷ ق.ظ
نسـخه چاپـی

درنشست مرکزتحقیقات سیاست علمی کشور انجام شد؛

واکاوی تجاری سازی علم و دانشگاه

کارشناسان حوزه جامعه شناسی، فلسفه علم و آموزش عالی با اشاره بر ضرورت واکاوی تجاری سازی علم و دانشگاه همچنین الزامات، پیامدها و پرهیز در انحصارگرایی در این امر به ویژه پیش از انجام مطالعات کافی تاکید دارند.

واکاوی تجاری سازی علم و دانشگاه

به گزارش خبرگزاری ایونا، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور عصر یکشنبه میزبان نشست تجاری سازی علم و دانشگاه با حضور اساتید و کارشناسان گرایش هایی از جامعه شناسی، فلسفه علم بود.
این نشست که بخشی از آن به سخنرانی کارشناسان و بخشی پرسش مستمعان گذشت، از سری نشست های تجاری سازی علم و دانشگاه است که به همت میز مطالعات اجتماعی مرکز تحقیقات برگزار شده و فراتر از تایید یا تکذیب دانشگاه های نسل سوم به دنبال یافتن نسبت دانشگاه های درآمدزا یا نسل سوم با جامعه فعلی ایرانی و پیامدهای اجرای یی چندوچون آن به ویژه‌ بدون مطالعات کافی بود‌.
در ابتدای این نشست استادیار دانشکده الهیات و ادیان دانشگاه شهید بهشتی به تعریف فلسفه دانشگاه پرداخت و تاریخچه ای از آن در سه هزاره اخیر ارائه کرد‌.
دکترمیثم سفیدخوش گفت: سه ایده دانشگاه را از سده سیزدهم به بعد در اروپا می توانیم ببینیم؛ دانشگاه خدمتگزار به الهیات، دانشگاه در جست و جوی حقیقت و دانشگاه درآمدزا که در سده بیستم به عنوان ایده برتر معرفی شد و بسیاری از کشورها سعی کردند کل ساختار دانشگاه را بر اساس آن بازسازی کنند.
وی افزود: دانشگاه درآمدزا معطوف به نقد دانشگاه جست وجو گر بود که به شکل کامل نه درخاستگاه خود؛ یعنی آلمان که در آمریکا محقق شد.
سفیدخوش تصریح کرد: این دانشگاه دو پیامد مهم داشت، یکی پیوند آموزش و پژوهش و دوم تخصصی شدن علوم که زمینه را برای نقادی انگاره جست و جوی حقیقت پدید آورد.
عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی دانشگاه کارآفرین را نتیجه پیوند با نیازهای جامعه دانست و اضافه کرد: با توجه به مختصات جامعه ایرانی و الزامات دانشگاه کارآفرین نمی توانیم خصوصیات چنین دانشگاهی را دقیق معرفی نهایی بکنیم و روند تجاری سازی در دانشگاه تحت تاثیر اراده ها و تشخیص های شخصی وضعیت دانشگاه های ایرانی را التقاطی کرده است.
وی تاکید کرد: مساله این است که به نظر می رسد به صورت اتفاقی انگاره تجاری سازی دانشگاه را از درون مجموعه ایده های مرتبط با دانشگاه ها مطرح کرده و می خواهیم اجرا کنیم، پیامدهای آن را نمی شناسیم، نسبت آن را با آرمان های الهیاتی نمی دانیم و تنها گفته می شود دانشگاه باید درآمدزا باشد.
سفیدخوش بحران اصلی را نداشتن طرح مشخص در این زمینه برشمرد و یادآور شد: بحران دیگر انحصارگرایی در اجرای تجاری سازی است؛ در حالیکه اگر از کنشگران دانشگاهی بخواهیم هر کدام بر اساس سوابق اساتید و دانشجویان، حوزه های علمی و تخصصی کاری خود و عوامل نظایر آن مستقلانه به برنامه ای برای دانشگاه بیاندیشد به تکثر دانشگاهی می رسیم.
وی همچنین به خصوصیت دیگر در نظام آموزش عالی پرداخت و افزود: کنشگران علوم انسانی همواره گلایه دارند که همه اراده و تصمیم به مهندسان سپرده شده است اما امروز با پدیده دیگر مدیریت گرایی روبرو هستیم که شبه دانش مدیریت می خواهد برای همه حوزه ها برنامه ریزی کند.

***سطح هزینه کرد دولت در دانشگاه های دولتی همچنان قابل توجه است
عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در گروه سیاستگذاری نیز در این نشست با اشاره به ارتباط تنگاتنگ آموزش عمومی، آموزش عالی و بازار کار گفت: سرمایه گذاری بخش خصوصی در آموزش عمومی و عالی از دهه ۴۰ خورشیدی آغاز شد.
دکتر رضا امیدوار افزود: همه این سیاست ها فقط دلیل اقتصادی ندارد و مجموعه ای از دلایل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و شرایط تاریخی موجب آن می شود.
وی با اشاره به افزایش شمار دانشجویان در دولت های گذشته اضافه کرد: در حالیکه بازار کار نشان داده تحصیلات عالیه دلیل یافتن شغل نیست، همچنان میزان علاقمندی برای ورود به دانشگاه ها زیاد است.
امیدوار با اشاره به بررسی بودجه بعضی دانشگاه های برتر کشور سال ۹۰ و سال ۹۶ نتیجه گرفت: سهم دولت به نسبت درامدهای اختصاصی کل بودجه عمومی دانشگاه ها کاهش نیافته و مثلا درآمدهای دانشگاه تهران در سال ۹۰ حدود ۲۵ درصد و در سال ۹۶ نیز همین میزان از کل بودجه بوده است.
وی یاداور شد: تنها درآمدهای دو دانشگاه صنعتی شریف و علامه طباطبایی در این بررسی مقایسه ای از ۲۵ درصد به ۴۰ درصد افزایش یافته و دولت همچنان سهم قابل توجهی از حوزه آموزش را تامین می کند.
عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی با وجود این به پولی شدن آموزش های عمومی اشاره کرد و گفت: بر اساس آمار سازمان سنجش نشان می دهد میانگین نمره های دانش آموزان ورودی دانشگاه به نصف رسیده؛ یعنی سطح آموزش افت کرده و امروز با دانشجویانی روبرو هستیم که از میزان سواد عمومی کافی برخوردار نیستند.
وی تاکید کرد: به رغم آنچه گفته می شود دولت به دلیل کسری بودجه مایل به خودکفایی دانشگاه هاست بررسی بودجه در سال های متمادی نشان می دهد در حوزه های عمومی کسری بودجه نداریم و می توانیم با منطقی کردن نظام تخصیص مسائل را حل کنیم. بودجه عمومی از سال ۵۵ تا ۹۵ به نصف رسیده است؛ یعنی بودجه عمومی در سال ۵۵ حدود ۴۶ درصد تولید ناخالص داخلی بوده و اکنون به نصف تقلیل پیدا کرده است.
امیدوار با اشاره به تمایل خانواده ها برای تحصیلات عالیه فرزندان شان به رغم استقبال نکردن بازار از افراد تحصیلکرده افزود: عرصه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در حوزه آموزش عالی از هم جدا نیست و باید دنبال راه حلی برای بازسازی آنها به شکلی بود که کنار یکدیگر مفید باشند.
وی تصریح کرد: دانشگاه بازیگر حوزه سیاستگذاری نیست و نقشی در این زمینه ندارد؛ ولی باید خود را تحمیل کند. هر چند از دانشگاه خواسته نشده در این زمینه کمک کند، باید خود را پرصدا فریاد کند.

*نیازمند مطالعات تجربی بر روند تجاری سازی علم و دانشگاه هستیم
مدرس انجمن جامعه شناسی نیز در این نشست ابتدا تاریخچه ای از دانشگاه های نسل اول، دوم و سوم ارائه کرد و گفت: دانشگاه‌ های نسل اول قرن ۱۲ تا ۱۸ مبتنی بر مطالعات بنیادین و فرآیندهای آموزشی هستند، نسل دوم اواخر نیمه دوم قرن ۱۸ ابتدا در آلمان پاگرفتند و بر اساس جست و جوی حقیقت و با تاکید بر استقلال از مداخلات دولتی و دانشگاه های نسل سوم اوایل دهه ۷۰ قرن بیستم شکل گرفتند و علاوه بر آموزش و پژوهش باید بر کاربردپذیری علم و دانشگاه توجه کنند.
سید حسام سلامت ادامه داد: اما در ایران آمیزه ای پیچیده از هم نشینی هر سه نسل دانشگاه ها را داریم که تنها در هر برهه تاریخی یکی از گفتمان ها غلبه داشته و امروز دست برتر به تجاری سازی و نسل سوم تعلق دارد.
وی با اشاره به دلایل این امر ادامه داد: کسری بودجه و لزوم کوچک سازی دولت همچنین ضرورت استقلال دانشگاه ها از راه استقلال مالی و ارتباط برقرار کردن دانشگاه با جامعه و تصریح بر استقرار اقتصاد دانش بنیان از جمله این دلایل است.
این دانش آموخته جامعه شناسی اقتصاد با تاکید بر انجام مطالعه تجربی برای شناخت روند تجاری سازی اضافه کرد: هنوز مطالعه مشخصی در قبال مولفه های تجاری سازی دانشگاه مانند استارتاپ ها، شرکت های دانش بنیان و پارک های علم و فناوری نداریم.
سلامت پیامدهای این وضعیت را اینگونه برشمرد و گفت: به واسطه تجاری سازی علم، عرصه انشگاهی بیش از قبل تابع دیگر عرصه های اجتماعی و اقتصادی شده است، گام به گام به دگردیسی ارزش ها و نظام های دانشگاهی روبرو می شویم و سیطره تجاری سازی به سوی غلبه بر همه قلمروهای دانشگاهی پیش می رود.

انتهای پیام/

نـظـرات